HZ. İBRAHİM'İN KAVMİNİN DE HELÂK EDİLDİĞİNE İŞARET EDEN AYET

(Tevbe 70)

Kur'an'da geçmiş ümmetlerin akıbetleri anlatılırken, Hz. İbrahim'in kavmi de helâke uğrayan toplumlar arasında zikredilmektedir. Bu husus, Tevbe Suresi 70. ayette açıkça ifade edilmektedir:

اَلَمْ يَاْتِهِمْ نَبَاُ الَّذٖينَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَقَوْمِ اِبْرٰهٖيمَ وَاَصْحَابِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكَاتِ اَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

"Onlara kendilerinden önce geçen Nûh kavminin, Âd'ın, Semûd'un, İbrahim'in kavminin, Medyen halkının ve altı üstüne getirilen şehirlerin haberi ulaşmadı mı? Peygamberleri onlara apaçık deliller getirmişti. Allah onlara zulmetmiş değildi; fakat onlar kendi kendilerine zulmediyorlardı." (Tevbe, 9/70)

Bu ayette dikkat çeken husus, Hz. İbrahim'in kavminin de Nûh, Âd, Semûd, Medyen ve Mü'tefikât halkıyla birlikte aynı bağlam içerisinde zikredilmiş olmasıdır. Kur'an, bu toplulukları ortak bir özellik etrafında toplamaktadır: Kendilerine peygamberler gelmiş, apaçık deliller gösterilmiş; buna rağmen inkâr ve zulümde ısrar etmişlerdir. Sonunda ise kendi tercihleri sebebiyle ilâhî cezaya uğramışlardır.

Kur'an'ın üslubunda isimlerin aynı cümle içerisinde peş peşe zikredilmesi, çoğu zaman ortak bir hükme işaret eder. Bu bakımdan, "İbrahim'in kavmi"nin de helâk edilen kavimler arasında sayılması, onların da ilâhî azaba uğradığını göstermektedir. Ayetin sonunda yer alan:

"Allah onlara zulmetmedi; fakat onlar kendilerine zulmediyorlardı."

ifadesi, helâkin temel sebebinin ilâhî adaletsizlik değil; insanların kendi iradeleriyle hakikati reddetmeleri olduğunu ortaya koymaktadır.

Kur'an'da zikredilen helâk edilen kavimlerin ortak özellikleri şöyledir:

Nûh Kavmi: Uzun yıllar süren davete rağmen inkâr, alay ve ahlâkî yozlaşmada ısrar etmiş; tufanla helâk edilmiştir.

Âd Kavmi: Güç ve servetleriyle böbürlenmiş, zorbalığı hayat tarzı hâline getirmiş; kasırga ile yok edilmiştir.

Semûd Kavmi: Hz. Sâlih'in mucizesini inkâr etmiş, azgınlıkta direnmiş; korkunç bir sarsıntıyla helâk edilmiştir.

İbrahim Kavmi: Tevhid çağrısına rağmen putperestlikte ısrar etmiş, hükümdarlarını ilâhlaştırmış, hakikate karşı kibir göstermiştir. Hz. İbrahim'i ateşe atacak kadar ileri gitmiş, ilâhî uyarıları reddetmişlerdir. Tevbe 70. ayetin işaretiyle, bu kavim de ilâhî cezadan kurtulamamıştır.

Medyen Halkı: Ölçü ve tartıda hile yapmış, ekonomik zulmü yaygınlaştırmış; büyük bir sarsıntıyla yok edilmiştir.

Mü'tefikât: Altı üstüne getirilen şehirlerdir. Başta Lût kavmi olmak üzere, ahlâkî çöküşte ısrar eden toplumların ibret verici sonunu temsil etmektedir.

Bütün bu örnekler, Kur'an'ın değişmeyen sünnetini ortaya koymaktadır: İnkâr, zulüm, kibir ve bozgunculuk bir toplumun yıkılış sebebidir; iman, adalet ve teslimiyet ise kurtuluşun yoludur. Hiçbir toplum, peygamber gönderilmeden ve hakikat kendisine açıkça bildirilmeden cezalandırılmamıştır. İlâhî adalet, herkes hakkında aynı ölçüyle tecelli etmiştir.

Hz. İbrahim kıssası da bu noktada tamamlanmaktadır. O, tevhidin, teslimiyetin ve hakikate sadakatin sembolü olarak insanlığa örnek olmuş; buna karşılık kavmi ise hakikati bile bile reddetmenin acı sonucunu yaşamıştır. Böylece Kur'an, yalnızca Hz. İbrahim'in şahsiyetini değil; onun davetini kabul edenlerle reddedenlerin akıbetini de birlikte anlatarak bütün çağlara hitap eden evrensel bir ibret tablosu sunmaktadır.

Kaynakça

Kur'ân-ı Kerîm. Tevbe 9/70; Hûd 11/25-99; İbrâhim 14/35-41; Enbiyâ 21/51-70; Şuarâ 26/69-104; Ankebût 29/16-27; Sâffât 37/83-113.

Râgıb el-Ä°sfahânî. el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân. (قَوْم, ظلم ve ilgili kavramların anlam alanları.)

Taberî. Tevbe 70 ve ilgili kıssa ayetlerinin tefsiri.

Zemahşerî. Tevbe 70 ve Hz. İbrahim kıssasına dair açıklamalar.

Fahreddin er-Râzî. Tevbe 70, Hûd ve Enbiyâ sureleri tefsiri.

İbn Kesîr. Tevbe 70 ve Hz. İbrahim'in kavmi hakkında rivayet ve değerlendirmeler.

Ebû Mansûr el-Mâtürîdî. İlâhî sünnet, helâk ve ümmetler bağlamındaki yorumlar.

Elmalılı Hamdi Yazır. Tevbe 70 ve Hz. İbrahim kıssasının değerlendirilmesi.

Seyyid Kutub. Geçmiş kavimlerin helâki ve Kur'an'ın tarih anlayışı.

Mustafa İslamoğlu. Tevbe 70 ve ilâhî sünnet eksenli açıklamalar.